Ewakuacja w hotelu – co zrobić, gdy gość nie może zejść po schodach?
Ewakuacja w hotelu – co zrobić, gdy gość nie może zejść po schodach?
W hotelu, pensjonacie, apartamencie na wynajem lub obiekcie konferencyjnym nie wystarczy założyć, że wszyscy goście samodzielnie opuszczą budynek po schodach.
W praktyce problem dotyczy nie tylko osób poruszających się na wózku. Trudność z zejściem może mieć osoba starsza, osoba po zabiegu, gość z urazem nogi, kobieta w ciąży, dziecko z czasową niesprawnością albo uczestnik konferencji, który zasłabł na wyższej kondygnacji.
Największym błędem jest traktowanie takiej sytuacji jako wyjątku, który rozwiąże się dopiero podczas alarmu. Ewakuacja gościa niepełnosprawnego lub osoby o ograniczonej mobilności musi być uwzględniona wcześniej: w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, organizacji dyżurów, szkoleniu personelu i doborze sprzętu.
Hotel jako obiekt zamieszkania zbiorowego
Hotel, motel i pensjonat są w przepisach techniczno-budowlanych traktowane jako budynki zamieszkania zbiorowego. Z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego oznacza to konieczność zapewnienia warunków ewakuacji dostosowanych do funkcji obiektu oraz stanu sprawności osób, które mogą w nim przebywać.
To istotne, bo goście hotelowi nie znają budynku tak jak pracownicy. Nie wiedzą, gdzie znajduje się druga klatka schodowa, gdzie prowadzi korytarz, które drzwi są przeciwpożarowe, a które techniczne. W nocy dochodzi dezorientacja, stres, brak obuwia, ograniczona widoczność i opóźniona reakcja na alarm. Dla osoby, która nie może chodzić po schodach, każda z tych okoliczności zwiększa ryzyko.
Czy przepisy wymagają krzesła ewakuacyjnego w hotelu?
Polskie przepisy nie sprowadzają ewakuacji do jednego konkretnego urządzenia. Nie ma prostego zapisu, że każdy hotel musi mieć krzesło ewakuacyjne. Jest natomiast obowiązek zapewnienia osobom przebywającym w budynku bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji oraz ustalenia sposobu postępowania na wypadek pożaru lub innego zagrożenia.
W praktyce oznacza to, że zarządca nie powinien ograniczać się do planu ewakuacji narysowanego na ścianie. Jeżeli w obiekcie mogą przebywać osoby, które nie zejdą samodzielnie po schodach, procedura powinna odpowiadać na pytanie: kto, czym, którędy i w jakiej kolejności udzieli im pomocy.
Krzesło ewakuacyjne hotel może być właściwym elementem takiej procedury, ale tylko wtedy, gdy jest dobrane do budynku i obsługiwane przez przeszkolone osoby. Sam zakup urządzenia bez szkolenia personelu nie rozwiązuje problemu.
Dlaczego zwykła winda nie jest odpowiedzią na problem?
W czasie pożaru zwykła winda nie powinna być traktowana jako podstawowy środek ewakuacji. Ryzykiem jest utrata zasilania, zadymienie szybu, zatrzymanie kabiny lub skierowanie windy na kondygnację objętą zagrożeniem. Inaczej należy oceniać dźwigi zaprojektowane dla ekip ratowniczych lub rozwiązania przewidziane w projekcie budynku, ale nie są one automatycznym zamiennikiem procedury ewakuacji gości.
W starszych hotelach częsty problem wygląda prościej: winda jest, ale w alarmie nie wolno jej używać, a pokoje dostępne znajdują się na piętrze. Wtedy trzeba mieć realny sposób sprowadzenia osoby do miejsca bezpiecznego albo do wyjścia z budynku.
Scenariusz 1: gość porusza się na wózku
Najczęstsze nieporozumienie polega na założeniu, że osoba na wózku zostanie ewakuowana razem z wózkiem. Zwykle nie jest to możliwe na klatce schodowej. Wózek może być zbyt szeroki, ciężki, niestabilny albo nieprzystosowany do transportu po stopniach.
W procedurze hotelowej należy przewidzieć bezpieczne przeniesienie osoby z wózka na krzesło ewakuacyjne albo inne urządzenie przeznaczone do ewakuacji. Personel musi wiedzieć, jak zapytać o zgodę i sposób pomocy, jak zabezpieczyć pasażera pasami, jak ustawić urządzenie przy schodach oraz jak komunikować kolejne czynności. W sytuacji stresu spokojna informacja jest równie ważna jak technika.
Jeżeli gość korzysta z wózka elektrycznego, nie należy próbować sprowadzać go po schodach. Takie wózki są ciężkie i nie są projektowane jako sprzęt ewakuacyjny. Wózek pozostaje na kondygnacji, a priorytetem jest bezpieczne przemieszczenie osoby.
Scenariusz 2: osoba starsza nie czuje się pewnie na schodach
Ewakuacja osób starszych w hotelu często nie wygląda dramatycznie na początku. Gość może chodzić samodzielnie po korytarzu, ale nie być w stanie zejść kilku kondygnacji po schodach w tłumie, przy hałasie alarmu i ograniczonej widoczności. Dochodzi ryzyko upadku, zatrzymania ruchu na klatce schodowej i paniki u innych osób.
W takim przypadku krzesło ewakuacyjne może zmniejszyć ryzyko zarówno dla gościa, jak i dla personelu. Zamiast prowadzić osobę pod rękę przez wiele biegów schodowych, operator sprowadza ją w pozycji siedzącej. Warunkiem jest wcześniejsze przećwiczenie trasy: od pokoju do klatki schodowej, przez spoczniki, aż do wyjścia lub miejsca przekazania osobie odpowiedzialnej za dalszą pomoc.
Scenariusz 3: osoba po urazie lub czasowo unieruchomiona
Hotele często pomijają osoby z czasową niesprawnością. Gość po skręceniu kostki, operacji kolana, zabiegu ortopedycznym albo z silnym bólem kręgosłupa formalnie nie musi być osobą z niepełnosprawnością, ale w alarmie ma ten sam problem: nie zejdzie bezpiecznie po schodach.
Dlatego procedura nie powinna być opisana wyłącznie jako ewakuacja osoby niepełnosprawnej. Lepsze jest pojęcie osoby o ograniczonej mobilności. Obejmuje ono osoby starsze, osoby po urazach, osoby osłabione, kobiety w ciąży i wszystkich, którzy w danym momencie nie mogą sprawnie pokonać schodów.
Scenariusz 4: gość na wyższej kondygnacji
Im wyższa kondygnacja, tym większe znaczenie ma czas, wydolność operatora i organizacja ruchu na klatce. Krzesło ręczne może być wystarczające do ewakuacji w dół po typowych schodach, ale przy większej liczbie kondygnacji, większej masie pasażera lub potrzebie ewakuacji również w górę należy rozważyć rozwiązanie z napędem.
Przykładowo w ofercie Evac+Chair występują modele przeznaczone wyłącznie do zjazdu, modele umożliwiające zjazd i wnoszenie oraz modele z napędem elektrycznym. Dobór powinien wynikać z geometrii schodów, dopuszczalnego obciążenia, szerokości biegu, kąta nachylenia oraz liczby dostępnych operatorów.
W hotelach z wąskimi lub nietypowymi schodami nie wolno zakładać, że każde krzesło ewakuacyjne będzie działać poprawnie. Schody zabiegowe, kręcone, bardzo wąskie albo z krótkimi spocznikami wymagają oddzielnej oceny technicznej.
Scenariusz 5: brak przeszkolonego personelu nocnego
Najbardziej krytyczny scenariusz dotyczy nocy. W recepcji jest jedna osoba, reszta personelu nie pracuje, a gość wymagający pomocy znajduje się na drugim lub trzecim piętrze. W takim układzie samo posiadanie krzesła ewakuacyjnego nie wystarcza.
Procedura musi odpowiadać na pytanie, kto realnie wykona ewakuację. Jeżeli dane urządzenie wymaga dwóch operatorów albo producent zaleca obsługę dwuosobową przy większej masie pasażera, nie można zakładać, że jednoosobowa obsada nocna rozwiąże problem. W obiektach całodobowych minimum organizacyjne to przeszkolenie osób na każdej zmianie oraz określenie sposobu wezwania dodatkowej pomocy.
W apartamentach na wynajem problem jest jeszcze trudniejszy. Jeżeli na miejscu nie ma personelu, krzesło ewakuacyjne zamontowane na klatce schodowej może nie mieć operatora. W takim obiekcie trzeba ostrożnie deklarować dostępność ewakuacyjną i nie obiecywać rozwiązań, których nikt nie będzie w stanie użyć.
Gdzie powinno znajdować się krzesło ewakuacyjne?
Krzesło ewakuacyjne powinno być dostępne tam, gdzie personel może szybko po nie sięgnąć i użyć go bez blokowania drogi ewakuacyjnej. Najczęściej rozważa się lokalizację przy recepcji, przy klatce schodowej, na kondygnacji z pokojami dostępnymi albo w pobliżu strefy, w której mogą przebywać osoby o ograniczonej mobilności.
Miejsce przechowywania musi być oznakowane i wolne od przeszkód. Krzesło ukryte w magazynku, za odkurzaczem lub za zamkniętymi drzwiami technicznymi nie jest realnym środkiem ewakuacji. W alarmie liczy się dostępność bez szukania klucza, instrukcji i osoby, która pamięta, gdzie urządzenie zostało przeniesione.
Co powinno znaleźć się w procedurze hotelowej?
Dobra procedura ewakuacji gościa o ograniczonej mobilności powinna być krótka, praktyczna i możliwa do wykonania przez personel dyżurny. Powinna określać sposób identyfikacji osoby potrzebującej wsparcia, miejsce przechowywania sprzętu, osoby odpowiedzialne za obsługę, trasę ewakuacji, sposób komunikacji z recepcją oraz sposób przekazania informacji kierującemu działaniem ratowniczym.
Nie należy wpisywać do procedury czynności, których personel nie ćwiczył. Przenoszenie osoby na rękach, improwizowane użycie krzesła biurowego albo sprowadzanie wózka elektrycznego po schodach to nie są bezpieczne scenariusze podstawowe. Mogą pojawić się wyłącznie jako działania skrajne, gdy nie ma innej możliwości ochrony życia.
Jak rozmawiać z gościem, żeby nie tworzyć bariery?
Hotel może pozyskiwać informację o potrzebie pomocy w sposób neutralny i nienaruszający prywatności. Nie chodzi o diagnozę medyczną. Wystarczy wiedzieć, czy gość w razie alarmu potrzebuje pomocy przy ewakuacji po schodach oraz na której kondygnacji przebywa.
Najlepsza komunikacja jest prosta: w przypadku potrzeby wsparcia przy ewakuacji prosimy o poinformowanie recepcji. Taka informacja pozwala przygotować personel, ale nie stygmatyzuje gościa. W obiektach konferencyjnych podobne pytanie można wprowadzić na etapie rejestracji uczestników.
Jak dobrać krzesło ewakuacyjne do hotelu?
Dobór krzesła powinien zaczynać się od budynku, nie od katalogu. Należy sprawdzić szerokość schodów, kąt nachylenia, długość biegów, wielkość spoczników, kierunek otwierania drzwi, liczbę kondygnacji, możliwość przejazdu po poziomych odcinkach oraz przewidywany profil gości.
Do prostych klatek schodowych i ewakuacji w dół mogą wystarczać modele ręczne. Jeżeli wymagane jest przemieszczanie w górę i w dół, potrzebne są modele przeznaczone do obu kierunków. Przy większej masie pasażera, większej liczbie kondygnacji albo ograniczonej obsadzie personelu warto rozważyć rozwiązania z napędem. W schodach kręconych lub wąskich konieczny jest model przewidziany do takiej geometrii.
Nie należy dobierać urządzenia wyłącznie według udźwigu. Równie ważne są: liczba operatorów, łatwość rozłożenia, stabilność na schodach, dostępność pasów bezpieczeństwa, serwis, okresowe kontrole i szkolenie obsługi.
Krzesło ewakuacyjne a szkolenie personelu
Instrukcje producentów krzeseł ewakuacyjnych wskazują, że urządzenia powinny być obsługiwane przez przeszkolonych operatorów. To nie jest formalność. Operator musi przećwiczyć rozłożenie krzesła, posadzenie pasażera, zapięcie pasów, ustawienie przy schodach, zjazd, przejazd po spoczniku oraz zakończenie ewakuacji.
Szkolenie powinno obejmować realne trasy w budynku, a nie tylko pokaz w sali konferencyjnej. Inaczej wygląda zjazd po szerokich schodach, inaczej na wąskiej klatce, a jeszcze inaczej w korytarzu z samozamykaczami, wykładziną i drzwiami pożarowymi.
Co sprawdzić podczas audytu ewakuacji w hotelu?
Warto także sprawdzić, czy instrukcja bezpieczeństwa pożarowego nie opisuje ewakuacji osób o ograniczonej mobilności zbyt ogólnie. Zdanie o zapewnieniu pomocy osobom niepełnosprawnym nie wystarcza, jeśli nie wskazuje, kto i jak ma to zrobić.
Najczęstsze błędy w hotelach i pensjonatach
- Pierwszy błąd to przekonanie, że problem rozwiązuje winda.
- Drugi to zakup krzesła bez szkolenia.
- Trzeci to montaż sprzętu w miejscu, do którego personel nie ma szybkiego dostępu.
- Czwarty to brak procedury dla zmiany nocnej.
- Piąty to nieuwzględnienie osób czasowo niesprawnych, które nie zgłaszają się jako osoby z niepełnosprawnością.
Błędem jest również kopiowanie procedur z innego obiektu. Hotel z jedną klatką schodową, pensjonat w budynku zabytkowym, apartamentowiec z najmem krótkoterminowym i centrum konferencyjne z dużą salą na piętrze mają inne ryzyka organizacyjne.
Co powinien zrobić właściciel lub zarządca obiektu?
Pierwszym krokiem jest przegląd instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i sprawdzenie, czy realnie obejmuje ewakuację osób o ograniczonej mobilności. Drugim krokiem jest ocena dróg ewakuacyjnych i scenariuszy: gość na wózku, osoba starsza, osoba po urazie, gość na wyższej kondygnacji oraz alarm w godzinach nocnych. Trzecim krokiem jest dobór sprzętu i szkolenie personelu.
Dobrze przygotowany hotel nie musi komunikować tego w sposób reklamowy. Wystarczy, że personel wie, co robić, sprzęt jest dostępny, a procedura nie opiera się na improwizacji. Z punktu widzenia gościa to właśnie daje realne poczucie bezpieczeństwa.
Podsumowanie
Ewakuacja w hotelu nie kończy się na oznakowaniu wyjść i instrukcji przy drzwiach pokoju. Gość, który nie może zejść po schodach, wymaga konkretnego planu działania. Krzesło ewakuacyjne hotel może być bardzo skutecznym rozwiązaniem, ale tylko wtedy, gdy jest właściwie dobrane, regularnie kontrolowane i obsługiwane przez przeszkolony personel.
W obiektach takich jak hotele, pensjonaty, apartamenty na wynajem i centra konferencyjne warto przeprowadzić techniczną ocenę scenariuszy ewakuacji osób o ograniczonej mobilności. To pozwala uniknąć pozornego bezpieczeństwa i przygotować rozwiązanie, które zadziała wtedy, gdy będzie naprawdę potrzebne.